BẢNG XẾP HẠNG HAY PHÉP ĐO SAI LỆCH CỦA RSF?

Mỗi khi các tổ chức như RSF công bố “chỉ số tự do báo chí”, lại xuất hiện những bài viết vin vào các con số xếp hạng để quy kết, xuyên tạc tình hình thực tế ở Việt Nam. Bài “RFS xếp Việt Nam hạng 174/180 về tự do báo chí” trên Vietnamthoibao là một ví dụ điển hình. Không dừng lại ở việc dẫn lại bảng xếp hạng, bài viết còn đánh giá sai lệch rằng, Việt Nam thuộc nhóm các quốc gia có “tự do báo chí thấp nhất thế giới”, đồng thời cho rằng truyền thông “do một đảng duy nhất kiểm soát” và các “blogger và nhà báo độc lập” thường “bị bỏ tù”. Cần khẳng định, những nhận định này của RSF là sai trái, phiến diện cần kiên quyết đấu tranh bác bỏ.

Thứ nhất, việc RSF và các trang chống đối dựa vào “chỉ số tự do báo chí” để quy kết Việt Nam thiếu tự do báo chí là thiếu khách quan, không phản ánh đúng thực tiễn đời sống báo chí ở Việt Nam.

Cần khẳng định rằng, ở Việt Nam, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí là quyền hiến định, được ghi nhận rõ trong Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025). Điều 25 Hiến pháp quy định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội theo quy định của pháp luật. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng bảo đảm để người dân thực hiện quyền dân chủ của mình trên lĩnh vực thông tin, truyền thông.

Trên thực tế, đời sống báo chí, truyền thông ở Việt Nam phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn mức độ tiếp cận thông tin. Việt Nam có hàng trăm cơ quan báo chí với đầy đủ loại hình báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình; hàng chục nghìn nhà báo, phóng viên hoạt động công khai, rộng khắp. Cùng với đó là sự phát triển mạnh của internet và mạng xã hội với hàng chục triệu người dùng Facebook, YouTube, TikTok, Zalo… Người dân có điều kiện tiếp cận thông tin đa chiều, tham gia phản biện xã hội, bày tỏ ý kiến đối với các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước. Báo chí Việt Nam ũng đã và đang phản ánh kịp thời nhiều vấn đề bức xúc của xã hội, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân. Nhiều vụ việc sai phạm của cán bộ, tổ chức bị phát hiện và xử lý từ thông tin báo chí. Nếu không có môi trường bảo đảm quyền tự do báo chí thì không thể có một đời sống truyền thông sôi động, công khai và đa dạng như hiện nay.

Trong khi đó, cái gọi là “chỉ số tự do báo chí” của RSF thực chất mang nặng tính chủ quan, thiên kiến chính trị và áp đặt tiêu chuẩn phương Tây đối với các quốc gia có chế độ chính trị khác biệt. Các tiêu chí đánh giá của tổ chức này thiếu minh bạch, không xuất phát từ điều kiện lịch sử, văn hóa, pháp luật và yêu cầu bảo đảm ổn định chính trị – xã hội của từng quốc gia. RSF thường xuyên dựa vào thông tin phiến diện từ các tổ chức chống đối, số đối tượng bất mãn hoặc vi phạm pháp luật để xuyên tạc tình hình tại Việt Nam. Vì vậy, việc lấy một bảng xếp hạng thiếu khách quan để phủ nhận toàn bộ thành tựu bảo đảm quyền tự do báo chí ở Việt Nam là hoàn toàn vô căn cứ.

Thứ hai, luận điệu cho rằng Việt Nam “đàn áp nhà báo độc lập”, “bỏ tù blogger” thực chất là sự đánh tráo bản chất giữa quyền tự do báo chí với hành vi vi phạm pháp luật.

Ở Việt Nam không ai bị xử lý chỉ vì bày tỏ quan điểm cá nhân hay hoạt động báo chí hợp pháp. Nhà nước Việt Nam luôn tôn trọng và bảo vệ quyền tự do ngôn luận của công dân, nhưng mọi quyền tự do đều phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, không thể lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.

Thực tế, một số đối tượng mà RSF và các trang chống đối gọi là “nhà báo độc lập”, “blogger”, “nhà hoạt động nhân quyền” không hoạt động báo chí đúng nghĩa mà đã lợi dụng internet, mạng xã hội để đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, kích động chống phá chính quyền, gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc hoặc cấu kết với các tổ chức phản động ở nước ngoài. Việc các đối tượng này bị xử lý là do hành vi vi phạm pháp luật cụ thể, được xét xử công khai theo quy định của pháp luật Việt Nam, hoàn toàn không phải vì “thiếu tự do báo chí” như các tổ chức thù địch rêu rao.

Trên thế giới, không có quốc gia nào cho phép tự do báo chí vô giới hạn. Ngay cả nhiều nước phương Tây vẫn áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm đối với hành vi phát tán thông tin sai lệch, kích động bạo lực, xâm phạm an ninh quốc gia hay thù hận xã hội. Vì vậy, việc Việt Nam xử lý các hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ để chống phá Nhà nước là phù hợp với luật pháp quốc tế cũng như thông lệ chung của nhiều quốc gia.

Tóm lại, chiêu bài “tự do báo chí”, “tự do ngôn luận” từ lâu đã bị các thế lực thù địch lợi dụng như một công cụ để gây sức ép chính trị, can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam. Thông qua việc bóp méo các vụ việc cá biệt, tung ra các bảng xếp hạng thiếu khách quan, họ tìm cách phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, kích động tâm lý hoài nghi trong xã hội, tiến tới thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Do đó, chúng ta cần nâng cao nhận thức, cảnh giác trước các luận điệu xuyên tạc về vấn đề tự do báo chí ở Việt Nam; đồng thời tiếp tục phát huy vai trò của báo chí cách mạng trong định hướng dư luận, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch./.