BẢO VỆ SỰ THẬT PHÁP LÝ, BÁC BỎ LUẬN ĐIỆU QUY CHỤP CHÍNH TRỊ
Trang mạng “Luật Khoa tạp chí” tán phát bài viết “Chính phủ muốn vượt mặt Quốc hội để sửa luật bằng nghị định”. Bài viết quy kết hoạt động ban hành nghị định của Chính phủ là hành vi lấn át Quốc hội, từ đó gieo nghi ngờ về nguyên tắc tổ chức, vận hành quyền lực nhà nước; chống phá nguyên tắc phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan nhà nước theo Hiến pháp và pháp luật; đồng thời, xuyên tạc vai trò lập pháp và hành pháp của Quốc hội, cần được vạch trần, phản bác.
Thứ nhất, ban hành nghị định để cụ thể hóa và tổ chức thi hành pháp luật là thẩm quyền hiến định của Chính phủ, không đồng nghĩa với việc tự ý sửa luật hay “vượt mặt” Quốc hội.
Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) xác định Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện quyền lập hiến, lập pháp và giám sát tối cao; Quốc hội có thẩm quyền làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp, làm luật và sửa đổi luật (Điều 69, Điều 70). Đồng thời, Hiến pháp quy định Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp và là cơ quan chấp hành của Quốc hội; Chính phủ có trách nhiệm tổ chức thi hành Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội và ban hành văn bản thuộc thẩm quyền để thực hiện nhiệm vụ đó (Điều 94, Điều 96). Đây là sự phân công chức năng trong một chỉnh thể thống nhất, không phải sự cạnh tranh quyền lực giữa hai cơ quan.
Về mặt pháp lý, luật và nghị định có vị trí, phạm vi điều chỉnh và thẩm quyền ban hành khác nhau. Luật số 64/2025/QH15 về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15, quy định Chính phủ ban hành nghị định để quy định chi tiết nội dung được giao trong luật, nghị quyết của Quốc hội và để quy định các biện pháp cụ thể tổ chức, hướng dẫn thi hành. Nghị định vì thế là một hình thức văn bản quy phạm pháp luật được pháp luật xác lập, nhằm chuyển hóa quy định mang tính nguyên tắc, chính sách thành quy tắc triển khai cụ thể, thống nhất trong quản lý nhà nước.
Cần phân biệt rõ “quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành” với “sửa đổi luật”. Chính phủ không thể chỉ dựa vào nghị định để tùy tiện thay đổi, vô hiệu hóa hoặc đặt ra quy định trái với luật. Văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đúng thẩm quyền, nội dung, hình thức và trình tự, thủ tục. Khi có xung đột, văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn được ưu tiên áp dụng. Bởi vậy, chỉ từ việc Chính phủ xây dựng hoặc ban hành nghị định mà kết luận rằng Chính phủ muốn “vượt mặt Quốc hội” là suy diễn sai lệch, nhằm xuyên tạc nguyên tắc phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa Quốc hội và Chính phủ.
Thứ hai, cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực được bảo đảm bằng quy trình pháp lý và giám sát, không thể bị phủ nhận bằng cách quy chụp chính trị.
Nguyên tắc tổ chức quyền lực nhà nước ở Việt Nam là quyền lực nhà nước thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Do đó, phân công thẩm quyền cho Chính phủ ban hành nghị định không có nghĩa trao quyền không giới hạn. Chính phủ phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và luật; người đứng đầu Chính phủ, các thành viên Chính phủ chịu trách nhiệm theo quy định; Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao, xem xét báo cáo công tác và có thể yêu cầu giải trình, chất vấn về hoạt động của Chính phủ.
Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũng thiết lập những yêu cầu về thẩm quyền, quy trình xây dựng, ban hành, công khai, kiểm tra và rà soát văn bản. Nghị định phải có căn cứ pháp lý, tuân thủ trình tự, thủ tục, được công bố theo quy định và chịu sự kiểm tra, xử lý nếu có nội dung trái pháp luật. Cơ chế này cho phép phát hiện, kiến nghị sửa đổi, đình chỉ hoặc bãi bỏ văn bản không phù hợp theo đúng thẩm quyền. Nói cách khác, kiểm soát quyền lực không chỉ thể hiện ở việc phân định cơ quan nào làm luật, cơ quan nào tổ chức thi hành, mà còn ở khả năng kiểm tra tính hợp pháp và xác định trách nhiệm khi có sai phạm.
Từ góc độ thực tiễn, yêu cầu hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đòi hỏi phải xử lý hài hòa hai mặt: Bảo đảm Quốc hội giữ vững thẩm quyền lập pháp, đồng thời tạo điều kiện để Chính phủ chủ động, linh hoạt trong tổ chức thi hành luật. Mọi bất cập trong một nghị định cụ thể, nếu có, cần được phân tích trên cơ sở điều khoản, hồ sơ xây dựng, căn cứ giao quy định chi tiết và tác động thực tế; giải pháp là tăng cường thẩm định, công khai, tham vấn, giám sát và sửa đổi đúng quy trình. Không thể biến một vấn đề pháp lý có thể kiểm chứng thành kết luận bao trùm rằng Chính phủ tìm cách lấn át Quốc hội.
Ngoài ra, việc gắn hoạt động ban hành nghị định với những cụm từ mang tính kết tội như “vượt mặt” mà không chứng minh bằng căn cứ pháp lý cụ thể dễ tạo nhận thức sai lệch về cơ chế vận hành của Nhà nước. Phản biện chính sách là cần thiết, nhưng phải dựa trên thông tin đầy đủ, lập luận có kiểm chứng và phân biệt giữa bất cập trong thực thi với bản chất của thiết chế pháp luật. Thái độ phê phán có trách nhiệm cần chỉ rõ quy định nào chưa hợp lý, ảnh hưởng ra sao và kiến nghị hướng khắc phục; không thể lấy suy diễn thay cho chứng cứ, hoặc dùng một trường hợp chưa được chứng minh để phủ nhận toàn bộ nguyên tắc phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực.
Tóm lại, luận điệu cho rằng, Chính phủ muốn “vượt mặt Quốc hội để sửa luật bằng nghị định” đã đánh đồng quyền lập pháp với hoạt động lập quy, không làm rõ căn cứ pháp lý của kết luận và dễ dẫn dắt dư luận đến cách nhìn sai lệch. Do đó, cần kiên quyết phản bác sự xuyên tạc, đồng thời nhìn nhận mọi vấn đề cụ thể bằng tinh thần thượng tôn pháp luật, tôn trọng chứng cứ và trách nhiệm giải trình. Đó mới là cách tiếp cận khoa học, khách quan, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam./.

Cần nhận diện đúng, kiên quyết đấu tranh, phản bác sự xuyên tạc của các thế lực thù địch.
Cơ chế phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực được bảo đảm bằng quy trình pháp lý và giám sát, không thể bị phủ nhận bằng cách quy chụp chính trị
Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) xác định Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, thực hiện quyền lập hiến, lập pháp và giám sát tối cao
Hiến pháp chỉ có tính chất khái quát, không đi vào chi tiết và những tình huống cụ thể. DO đó, Nghị định để cụ thể hóa và tổ chức thi hành pháp luật là thẩm quyền hiến định của Chính phủ, không đồng nghĩa với việc tự ý sửa luật hay “vượt mặt” Quốc hội.