CẦN HIỂU ĐÚNG VỀ XÂY DỰNG XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

Thí điểm xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa (XHCN) là quyết sách đúng đắn, là vấn đề có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và cấp thiết; thể hiện một bước đi có sự tìm tòi, sáng tạo của mỗi địa phương. Tuy nhiên, xoay quanh vấn đề này không ít ý kiến cho rằng đây là mô hình “bình quân, bao cấp”, “mô hình cũ thế kỷ XIX”… cách hiểu này không chính xác, nhất là đặt ngoài bối cảnh chung của đất nước và định hướng phát triển của Đảng, Nhà nước ta. Do vậy, cần thống nhất nhận thức trên một số nội dung sau:

         1. Từ nghiên cứu nghiên cứu lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự vận dụng của Đảng ta về chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam cho thấy, việc thí điểm mô hình XHCN ở cấp xã, phường thực chất là tổ chức phát động phong trào thực tế của quần chúng nhân dân nhằm cụ thể hóa mục tiêu, đặc trưng CNXH vào đời sống ở cấp cơ sở. Việc xây dựng mô hình XHCN không phải đến bây giờ Việt Nam mới triển khai mà qua mỗi thời kỳ, giai đoạn, tuỳ vào đặc điểm tình hình mà Đảng, Nhà nước ta đề ra các mô hình, chương trình phát triển cho phù hợp thực tế, với bước đi rút ngắn trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Hiện nay, các địa phương triển khai thí điểm xây dựng xã, phường XHCN không phải là xây dựng một mô hình xã hội khác biệt về bản chất, càng không phải là quay về mô hình bình quân, bao cấp hay quản lý theo kiểu cũ, mà hướng tới xây dựng những cộng đồng cơ sở văn minh, hiện đại, có năng lực tự quản và thích ứng với thời đại số, vận hành hiệu quả theo định hướng XHCN, với những tiêu chí cụ thể, có thể đo lường và kiểm chứng trong thực tiễn.

         2. Thực tiễn thế giới cho thấy, dù tên gọi và mô hình tổ chức khác nhau, song nhiều quốc gia trên thế giới đều triển khai các mô hình phát triển cộng đồng cơ sở theo định hướng bền vững, hiện đại và lấy người dân làm trung tâm. Rõ ràng, khát vọng hướng tới một cộng đồng tốt đẹp, phát triển hơn, làm hình mẫu cho các cộng đồng cơ sở khác đã phản ánh xu hướng chung của toàn thế giới là hướng tới một đời sống dân chủ, công bằng, văn minh, giàu có về vật chất và tinh thần. Ví như, Singapore xây dựng mô hình đô thị thông minh gắn dịch vụ công số và sự hài lòng của người dân, Nhật Bản với các cộng đồng tự quản địa phương trong bối cảnh già hóa dân số.

         3. Ở Việt Nam, quá trình xây dựng CNXH cũng đang được triển khai theo từng cấp độ, từng bước đi phù hợp, nên việc thí điểm mô hình là bước đi bình thường, cần thiết. Cụ thể, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Lào Cai, mới đây là thành phố Hồ Chí Minh, đã và đang từng bước triển khai đề án, xây dựng bộ tiêu chí sát cấp cơ sở và lựa chọn địa bàn xây dựng mô hình. Trong đó, Hà Nội ban hành 54 tiêu chí, bao trùm các lĩnh vực từ kinh tế, việc làm, thu nhập, hạ tầng, y tế, giáo dục, môi trường đến chuyển đổi số và mức độ tham gia của người dân. Ngoài các tiêu chí cụ thể, Đề án bổ sung hai tiêu chí tổng hợp quan trọng là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân; Hải Phòng ban hành 8 tiêu chí CNXH, 6 tiêu chí con người XHCN, 11 mô hình tiêu biểu trên các lĩnh vực; Lào Cai xác định 8 nhóm tiêu chí, hơn 70 chỉ tiêu chi tiết trong thực hiện mô hình xã, phường XHCN. Theo đó, các tiêu chí bám sát những nội dung cốt lõi về xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng – an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

         Ở đó, bộ máy quản lý phải hoạt động hiệu quả, kỷ luật nghiêm, hạn chế tối đa các tệ nạn xã hội. Chính quyền cơ sở vận hành theo hướng nhanh, minh bạch, thân thiện, lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Hệ thống dịch vụ công được cải thiện rõ rệt, đáp ứng tốt hơn các nhu cầu thiết yếu. Đời sống người dân được nâng lên một cách thực chất, đặc biệt là giảm thiểu hoặc không còn các khiếu kiện kéo dài, nhất là trong lĩnh vực đất đai. Đồng thời, các mục tiêu phát triển về kinh tế, xã hội, môi trường… không chỉ dừng ở định tính mà phải được lượng hóa bằng các chỉ số cụ thể. Đây chính là những điểm làm cho việc thí điểm xây dựng xã, phường XHCN mang ý nghĩa rất khác so với nhiều mô hình, chương trình phát triển trước đây.          

Từ những vấn đề trên, có thể khẳng định, thí điểm xây dựng xã, phường XHCN là cần thiết, phù hợp, biểu hiện của tư duy đổi mới, linh hoạt, phù hợp xu hướng chuyển từ quản lý hành chính truyền thống sang quản trị cộng đồng hiện đại, lấy người dân và chất lượng sống làm trung tâm. Những ý kiến cho rằng, đây là mô hình “bình quân, bao cấp”, “mô hình cũ thế kỷ XIX” là không đúng, cần nhận diện, phê phán bác bỏ./.